---
title: ฐานในการประมวลผล
type: concept
slug: concept-lawful-basis
aliases:
  - ฐานทางกฎหมายในการประมวลผล
  - ฐานในการเก็บใช้เปิดเผยข้อมูล
definition_source: section-24
tags: [concept, ฐานในการประมวลผล]
references:
  - section-19
  - section-22
  - section-24
  - section-26
  - section-27
related_concepts:
  - ความยินยอม
  - ความยินยอมโดยชัดแจ้ง
  - ข้อมูลส่วนบุคคล
  - ข้อมูลอ่อนไหว
  - ผู้ควบคุมข้อมูล
keywords:
  - ฐานทางกฎหมาย
  - ประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย
  - ภารกิจประโยชน์สาธารณะ
  - การปฏิบัติตามสัญญา
ingested_by: claude-opus-4.7
ingested_at: 2026-05-11
reviewed_by: null
schema_version: 0.2
---

# ฐานในการประมวลผล

## นิยาม

**ฐานในการประมวลผล** คือเหตุผลทางกฎหมายที่อนุญาตให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล — ผู้ควบคุมต้องระบุได้ชัดเจนว่าการประมวลผลแต่ละครั้งอยู่บนฐานใด มิฉะนั้นถือว่าเป็นการประมวลผลที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลกำหนดฐาน **2 ชุด** สำหรับข้อมูลต่างประเภท:

- **ข้อมูลทั่วไป** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md)) — 7 ฐาน (ความยินยอม + 6 ข้อยกเว้น)
- **ข้อมูลอ่อนไหว** ([มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md)) — 6 ฐาน (ความยินยอมโดยชัดแจ้ง + 5 ข้อยกเว้น) — เข้มกว่าฐานทั่วไป

## ตัวอย่าง

### 7 ฐานในการเก็บข้อมูลทั่วไปตาม [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md)

> **หมายเหตุ:** "ความยินยอม" เป็นฐานหลักตาม [มาตรา 19](https://link.pdpalawbase.com/section/19.md) — [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) กำหนด 6 ข้อยกเว้นที่อนุญาตเก็บโดยไม่ต้องขอความยินยอม

1. **ความยินยอม** — เจ้าของข้อมูลให้ความยินยอมตาม [มาตรา 19](https://link.pdpalawbase.com/section/19.md)
   - **ตัวอย่าง:** การลงทะเบียนใช้แอปพลิเคชันที่ผู้ใช้กดยินยอมหลังอ่านวัตถุประสงค์
2. **เอกสารประวัติศาสตร์ จดหมายเหตุ ศึกษาวิจัย หรือสถิติเพื่อประโยชน์สาธารณะ** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (1))
   - **ตัวอย่าง:** หอจดหมายเหตุที่เก็บข้อมูลบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ + การวิจัยทางสาธารณสุข
3. **ป้องกันอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย หรือสุขภาพของบุคคล** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (2))
   - **ตัวอย่าง:** การส่งข้อมูลผู้ป่วยหมดสติให้โรงพยาบาลในกรณีฉุกเฉิน
4. **การปฏิบัติตามสัญญา** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (3))
   - **ตัวอย่าง:** การเก็บที่อยู่ของลูกค้าเพื่อจัดส่งสินค้าตามคำสั่งซื้อ + การเก็บข้อมูลพนักงานเพื่อทำสัญญาจ้างงาน
5. **ภารกิจประโยชน์สาธารณะ/อำนาจรัฐ** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (4))
   - **ตัวอย่าง:** การเก็บข้อมูลของประชาชนโดยหน่วยงานราชการเพื่อให้บริการสวัสดิการรัฐ
6. **ประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ควบคุม** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (5))
   - **ตัวอย่าง:** การเก็บข้อมูลความปลอดภัยของระบบ (บันทึกระบบ) เพื่อป้องกันการโจรกรรมข้อมูล + การวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้าเพื่อพัฒนาบริการ
   - **ข้อจำกัด:** ฐานนี้ใช้ไม่ได้ถ้าประโยชน์ของผู้ควบคุมมีความสำคัญน้อยกว่าสิทธิขั้นพื้นฐานของเจ้าของข้อมูล
7. **การปฏิบัติตามกฎหมาย** ([มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (6))
   - **ตัวอย่าง:** การเก็บข้อมูลผู้รับเงินเดือนเพื่อรายงานภาษีตามประมวลรัษฎากร + การเก็บบันทึกการทำธุรกรรมตาม พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน

### 6 ฐานในการเก็บข้อมูลอ่อนไหวตาม [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md)

> **หลักการ:** ห้ามเก็บข้อมูลอ่อนไหวเว้นแต่ได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้ง หรือเข้า 5 ข้อยกเว้น

1. **ความยินยอมโดยชัดแจ้ง** — ฐานหลักตาม [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) วรรคหนึ่ง
   - **ตัวอย่าง:** การขอเก็บข้อมูลสุขภาพของผู้สมัครประกัน ที่แยกแบบฟอร์มจากสัญญาประกันทั่วไป
2. **ป้องกันอันตรายชีวิต/ร่างกาย/สุขภาพ ที่เจ้าของให้ความยินยอมไม่ได้** ([มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) (1))
   - **ตัวอย่าง:** การส่งประวัติแพ้ยาของผู้ป่วยหมดสติให้โรงพยาบาล
3. **กิจกรรมขององค์กรไม่แสวงหากำไรด้านศาสนา/การเมือง/สหภาพแรงงาน** ([มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) (2))
   - **ตัวอย่าง:** มูลนิธิทางศาสนาเก็บข้อมูลการเข้าร่วมพิธีของสมาชิก (ไม่เปิดเผยภายนอก)
4. **ข้อมูลที่เจ้าของเปิดเผยต่อสาธารณะโดยชัดแจ้ง** ([มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) (3))
   - **ตัวอย่าง:** การเก็บข้อมูลความคิดเห็นทางการเมืองที่นักการเมืองประกาศต่อสาธารณะเอง
5. **การก่อตั้ง ใช้ ต่อสู้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย** ([มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) (4))
   - **ตัวอย่าง:** การเก็บประวัติการรักษาพยาบาลเพื่อฟ้องคดีค่าสินไหมทดแทน
6. **ภารกิจตามกฎหมายด้านการแพทย์/สาธารณสุข/แรงงาน/วิจัย/ประโยชน์สาธารณะ** ([มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) (5))
   - **ตัวอย่าง:** โรงพยาบาลรัฐที่เก็บข้อมูลสุขภาพเพื่อบริหารระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

## มาตราที่เกี่ยวข้อง

**ฐานหลัก:**

- [มาตรา 19](https://link.pdpalawbase.com/section/19.md) — ความยินยอม: 7 องค์ประกอบ + การถอนความยินยอม (ฐานหลักของข้อมูลทั่วไป)
- [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) — ⭐ **มาตราหลักของข้อมูลทั่วไป:** 6 ฐานที่อนุญาตเก็บโดยไม่ต้องขอความยินยอม
- [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) — ⭐ **มาตราหลักของข้อมูลอ่อนไหว:** หลักการห้ามเก็บ + 5 ข้อยกเว้น + ความยินยอมโดยชัดแจ้ง

**ความเกี่ยวเนื่อง:**

- [มาตรา 22](https://link.pdpalawbase.com/section/22.md) — หลักการเก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็นตามวัตถุประสงค์ — ฐานในการประมวลผลต้องสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้
- [มาตรา 27](https://link.pdpalawbase.com/section/27.md) — การใช้และเปิดเผยข้อมูลต้องอยู่ภายใต้ฐานเดียวกับที่เก็บมา หรือมีฐานใหม่ที่ชอบด้วยกฎหมาย

## ประกาศที่เกี่ยวข้อง

\-

## หมายเหตุ

- **ฐาน ≠ การยกเว้น:** ความยินยอมเป็นฐานในการประมวลผลข้อมูลเหมือนกับฐานอื่น — แต่ พ.ร.บ. โครงสร้างกฎเป็น "ห้ามเก็บโดยไม่ขอความยินยอม เว้นแต่..." ทำให้ 6 ฐานใน [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) ดูเหมือนเป็น "ข้อยกเว้น" ตามไวยากรณ์ของกฎ — แต่ในทางปฏิบัติทั้ง 7 ฐานมีศักดิ์เท่ากัน
- **ภาระเลือกฐาน:** ผู้ควบคุมข้อมูลต้องเลือกฐานที่ "เหมาะสมที่สุด" สำหรับการประมวลผลแต่ละครั้ง — ไม่ควรพึ่งความยินยอมเป็นค่าเริ่มต้นถ้าฐานอื่นเหมาะสมกว่า (เช่น การเก็บข้อมูลพนักงานเพื่อทำสัญญาจ้างงาน ฐานที่ถูกคือ "ปฏิบัติตามสัญญา" [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (3) ไม่ใช่ความยินยอม)
- **ข้อจำกัดของฐาน (5) "ประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย":** [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) (5) มีข้อกำหนดให้ผู้ควบคุมต้องชั่งน้ำหนัก: ประโยชน์ของผู้ควบคุม vs สิทธิขั้นพื้นฐานของเจ้าของข้อมูล — ถ้าสิทธิเจ้าของข้อมูลเข้มกว่า ใช้ฐานนี้ไม่ได้
- **เปลี่ยนฐานในระหว่างประมวลผลได้หรือไม่:** กรณีที่ผู้ควบคุมจำเป็นต้องเปลี่ยนวัตถุประสงค์หรือฐานในการประมวลผล ต้องแจ้งเจ้าของข้อมูลและอาจต้องขอความยินยอมใหม่ (ตาม [มาตรา 22](https://link.pdpalawbase.com/section/22.md) หลักการเก็บตามวัตถุประสงค์ + [มาตรา 23](https://link.pdpalawbase.com/section/23.md) หน้าที่แจ้ง)
- **เทียบกับ GDPR:** ฐานใน [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) สอดคล้องกับฐานในการประมวลผลตาม GDPR Art. 6 ที่ระบุ 6 ฐาน คือ ความยินยอม / สัญญา / หน้าที่ตามกฎหมาย / ผลประโยชน์สำคัญต่อชีวิต / ภารกิจประโยชน์สาธารณะ / ประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย — เกือบสมมาตร 1:1
- **ฐานในการประมวลผลข้อมูลอ่อนไหว vs ฐานทั่วไป:** [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) ไม่ใช่ "เพิ่ม" จากฐานทั่วไป แต่เป็น "เปลี่ยนชุด" ทั้งหมด — ผู้ควบคุมที่ต้องการเก็บข้อมูลอ่อนไหวต้องเข้า 1 ใน 6 ฐานของ [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) ไม่ใช่พึ่งฐานใน [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md)


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 19](https://link.pdpalawbase.com/section/19.md)
- [มาตรา 22](https://link.pdpalawbase.com/section/22.md)
- [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md)
- [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md)
- [มาตรา 27](https://link.pdpalawbase.com/section/27.md)
- [ความยินยอม](https://link.pdpalawbase.com/concept/consent.md)
- [ความยินยอมโดยชัดแจ้ง](https://link.pdpalawbase.com/concept/explicit-consent.md)
- [ข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/personal-data.md)
- [ข้อมูลอ่อนไหว](https://link.pdpalawbase.com/concept/sensitive-data.md)
- [ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/data-controller.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/