---
title: 7.5.1 องค์กรกำหนดฐานทางกฎหมายที่เหมาะสมและสอดคล้องกับวัตถุประสงค์
type: guideline
slug: guideline-7-5-1
guideline_number: "7.5.1"
chapter: บท-7-การจัดทำเอกสารตามเกณฑ์
dimension: 4-lawful-basis
legal_force: [มาตรา-24, มาตรา-26, มาตรา-83, มาตรา-84]
evidence_count: 1
tags: [trustmark, lawful-basis]
ingested_by: claude-opus-4-8
ingested_at: 2026-06-29
reviewed_by: null
schema_version: 0.4.8
---

# 7.5.1 องค์กรกำหนดฐานทางกฎหมายที่เหมาะสมและสอดคล้องกับวัตถุประสงค์

## สิ่งที่ต้องทำ

องค์กรต้องกำหนด[ฐานในการประมวลผล](https://link.pdpalawbase.com/concept/lawful-basis.md)ในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลให้เหมาะสมและสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของแต่ละกิจกรรม โดยมีนโยบายหรือแนวปฏิบัติที่กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และความรับผิดชอบในการเลือกฐานทางกฎหมายให้ครบถ้วน ก่อนเริ่มประมวลผลข้อมูล

การพิจารณาฐานทางกฎหมายควรครอบคลุมฐานต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนด เช่น ฐานความยินยอม ฐานสัญญา ฐานหน้าที่ตามกฎหมาย ฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ฐานป้องกันชีวิต และฐานเพื่อประโยชน์สาธารณะ รวมถึงฐานเฉพาะสำหรับ[ข้อมูลอ่อนไหว](https://link.pdpalawbase.com/concept/sensitive-data.md)ตามมาตรา 26 และต้องบันทึกฐานทางกฎหมายที่ใช้ไว้ในบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลทุกครั้ง

## หลักฐาน

1. นโยบายหรือแนวปฏิบัติขององค์กรที่เกี่ยวกับการพิจารณาฐานทางกฎหมาย

## สภาพบังคับ

[มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) และ [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 — กำหนดฐานทางกฎหมายในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล

กรณีไม่ปฏิบัติตาม [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) มีโทษปรับทางปกครองตาม [มาตรา 83](https://link.pdpalawbase.com/section/83.md) ไม่เกิน 3 ล้านบาท และกรณีไม่ปฏิบัติตาม [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) มีโทษปรับทางปกครองตาม [มาตรา 84](https://link.pdpalawbase.com/section/84.md) ไม่เกิน 5 ล้านบาท

## ตัวอย่างเอกสาร

### นโยบายและแนวปฏิบัติการกำหนดฐานทางกฎหมายในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล

**บทนำ**

องค์กรตระหนักถึงความสำคัญของการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ซึ่งกำหนดให้การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลต้องดำเนินการตามฐานทางกฎหมายที่เหมาะสมและถูกต้องตามมาตรา 24 และมาตรา 26 เพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล รวมถึงลดความเสี่ยงด้านกฎหมายที่อาจเกิดขึ้นจากการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล

**วัตถุประสงค์**

- เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์และแนวทางในการเลือกฐานทางกฎหมายที่เหมาะสมสำหรับกิจกรรมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลในองค์กร
- เพื่อส่งเสริมให้การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลเป็นไปอย่างถูกต้อง โปร่งใส และสอดคล้องกับ PDPA
- เพื่อคุ้มครองสิทธิของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลและรักษาความน่าเชื่อถือขององค์กร
- เพื่อสร้างมาตรฐานในการจัดทำเอกสารหลักฐานและบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (ROPA) ที่ชัดเจน

**ขอบเขต**

นโยบายนี้ครอบคลุมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลทั่วไปหรือข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว โดยใช้หลักการกำหนดฐานทางกฎหมายตามมาตรา 24 และ 26 มีผลบังคับใช้กับผู้ควบคุมข้อมูลทุกหน่วยงาน ผู้ประมวลผลข้อมูลที่ได้รับมอบหมาย และพนักงานหรือบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลทุกระดับ

### หลักเกณฑ์การกำหนดฐานทางกฎหมาย

1. **ฐานความยินยอม** — การประมวลผลข้อมูลต้องได้รับความยินยอมอย่างชัดแจ้งจากเจ้าของข้อมูล ความยินยอมต้องเป็นไปโดยสมัครใจ มีข้อมูลครบถ้วน และเข้าใจได้ง่าย เจ้าของข้อมูลมีสิทธิถอนความยินยอมได้ทุกเมื่อ เหมาะสำหรับกิจกรรมที่ไม่มีฐานทางกฎหมายอื่นรองรับ หรือใช้ในกรณีที่เป็นข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว
2. **ฐานสัญญา** — การประมวลผลข้อมูลเป็นไปเพื่อปฏิบัติตามสัญญาที่เจ้าของข้อมูลเป็นคู่สัญญา ข้อมูลที่ประมวลผลต้องเกี่ยวข้องและจำเป็นต่อการทำสัญญานั้น เช่น การจัดส่งสินค้า การชำระเงิน
3. **ฐานหน้าที่ตามกฎหมาย** — การประมวลผลข้อมูลจำเป็นเพื่อให้ผู้ควบคุมข้อมูลปฏิบัติตามหน้าที่ตามกฎหมายหรือข้อบังคับของรัฐ เช่น การรายงานข้อมูลต่อหน่วยงานรัฐ การเก็บข้อมูลตามกฎหมายภาษีหรือแรงงาน ต้องระบุชัดเจนว่าเป็นการปฏิบัติตามกฎหมายฉบับใด
4. **ฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย** — การประมวลผลเพื่อผลประโยชน์ที่ชอบด้วยกฎหมายขององค์กรหรือบุคคลที่สาม โดยไม่ละเมิดสิทธิของเจ้าของข้อมูล ต้องมีการประเมินผลกระทบและทำสมดุลระหว่างผลประโยชน์ขององค์กรกับสิทธิของเจ้าของข้อมูล
5. **ฐานป้องกันชีวิต** — การประมวลผลจำเป็นเพื่อปกป้องชีวิตหรือความปลอดภัยของเจ้าของข้อมูลหรือบุคคลอื่น มักใช้ในกรณีฉุกเฉิน เช่น การรักษาพยาบาล
6. **ฐานเพื่อประโยชน์สาธารณะ** — การประมวลผลที่จำเป็นเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยงานรัฐหรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายหรือระเบียบที่เกี่ยวข้อง
7. **ฐานสำหรับข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว** — การประมวลผลข้อมูลประเภทอ่อนไหว เช่น ข้อมูลสุขภาพ เชื้อชาติ ศาสนา ต้องมีฐานทางกฎหมายเฉพาะตามมาตรา 26 มีมาตรการคุ้มครองและความปลอดภัยสูงกว่า และต้องระบุฐานและเหตุผลที่ชัดเจน พร้อมบันทึกในเอกสารประกอบ

### แนวทางปฏิบัติในการกำหนดฐานทางกฎหมาย

- **การวิเคราะห์กิจกรรมการประมวลผลข้อมูล** — ก่อนดำเนินการต้องวิเคราะห์วัตถุประสงค์และลักษณะข้อมูลเพื่อเลือกฐานทางกฎหมายที่เหมาะสม
- **การจัดทำเอกสารและบันทึกฐานทางกฎหมาย** — ทุกกิจกรรมการประมวลผลต้องบันทึกฐานทางกฎหมายที่ใช้ในบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผลข้อมูล (ROPA) รวมถึงเอกสารประกอบ
- **การสื่อสารกับเจ้าของข้อมูล** — แจ้งให้เจ้าของข้อมูลทราบฐานทางกฎหมายและวัตถุประสงค์ของการประมวลผลผ่านนโยบายความเป็นส่วนตัวหรือประกาศแจ้งข้อมูลส่วนบุคคล
- **การทบทวนฐานทางกฎหมายอย่างสม่ำเสมอ** — ทบทวนและปรับปรุงฐานทางกฎหมายอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือเมื่อมีกฎหมายหรือเงื่อนไขใหม่เข้ามา
- **การอบรมและสร้างความตระหนักรู้** — ฝึกอบรมพนักงานและผู้เกี่ยวข้องให้เข้าใจและปฏิบัติตามนโยบายและแนวทางนี้อย่างเคร่งครัด

### ตัวอย่างกรณีศึกษาและการประยุกต์ใช้ฐานทางกฎหมาย

- **กรณีที่ 1: การเก็บข้อมูลลูกค้าสำหรับการจัดส่งสินค้า** — ฐานทางกฎหมาย: สัญญา; เหตุผล: ข้อมูลชื่อ ที่อยู่ และเบอร์โทรศัพท์ใช้เพื่อจัดส่งสินค้าให้ลูกค้า; การปฏิบัติ: ระบุฐานนี้ในนโยบายความเป็นส่วนตัวและบันทึกใน ROPA
- **กรณีที่ 2: การทำแบบสำรวจความคิดเห็นเพื่อปรับปรุงบริการ** — ฐานทางกฎหมาย: ความยินยอม; เหตุผล: การทำแบบสำรวจต้องได้รับความยินยอมชัดแจ้งจากเจ้าของข้อมูล; การปฏิบัติ: จัดทำแบบฟอร์มขอความยินยอมและบันทึกเอกสารไว้
- **กรณีที่ 3: การรายงานข้อมูลลูกจ้างต่อหน่วยงานภาครัฐ** — ฐานทางกฎหมาย: หน้าที่ตามกฎหมาย; เหตุผล: กฎหมายกำหนดให้รายงานข้อมูลเพื่อจ่ายภาษีและประกันสังคม; การปฏิบัติ: ระบุฐานในเอกสารและแจ้งให้พนักงานทราบ


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md)
- [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md)
- [มาตรา 83](https://link.pdpalawbase.com/section/83.md)
- [มาตรา 84](https://link.pdpalawbase.com/section/84.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/