---
title: มาตรา 26
type: section
slug: section-26
section_number: 26
section_number_thai: ๒๖
chapter: หมวด-2-การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
subdivision: ส่วนที่-2-การเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคล
tags: [พรบ, หมวด-2, ข้อมูลอ่อนไหว]
references:
  - section-24
related_concepts:
  - ผู้ควบคุมข้อมูล
  - เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
  - ข้อมูลอ่อนไหว
  - ความยินยอมโดยชัดแจ้ง
  - ฐานในการประมวลผล
keywords:
  - ข้อมูลพันธุกรรม
  - ข้อมูลชีวภาพ
  - ข้อมูลสุขภาพ
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-05
reviewed_by: null
schema_version: 0.2
---

# มาตรา 26

## ตัวบท

> มาตรา 26 ห้ามมิให้เก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ความคิดเห็นทางการเมือง ความเชื่อในลัทธิ ศาสนาหรือปรัชญา พฤติกรรมทางเพศ ประวัติอาชญากรรม ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ ข้อมูลสหภาพแรงงาน ข้อมูลพันธุกรรม ข้อมูลชีวภาพ หรือข้อมูลอื่นใดซึ่งกระทบต่อเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลในทำนองเดียวกันตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด โดยไม่ได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้งจากเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล เว้นแต่
>
> (1) เพื่อป้องกันหรือระงับอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย หรือสุขภาพของบุคคลซึ่งเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลไม่สามารถให้ความยินยอมได้ ไม่ว่าด้วยเหตุใดก็ตาม
>
> (2) เป็นการดำเนินกิจกรรมโดยชอบด้วยกฎหมายที่มีการคุ้มครองที่เหมาะสมของมูลนิธิ สมาคม หรือองค์กรที่ไม่แสวงหากำไรที่มีวัตถุประสงค์เกี่ยวกับการเมือง ศาสนา ปรัชญา หรือสหภาพแรงงาน ให้แก่สมาชิก ผู้ซึ่งเคยเป็นสมาชิก หรือผู้ซึ่งมีการติดต่ออย่างสม่ำเสมอกับมูลนิธิ สมาคม หรือองค์กรที่ไม่แสวงหากำไรตามวัตถุประสงค์ดังกล่าวโดยไม่ได้เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลนั้นออกไปภายนอกมูลนิธิ สมาคม หรือองค์กรที่ไม่แสวงหากำไรนั้น
>
> (3) เป็นข้อมูลที่เปิดเผยต่อสาธารณะด้วยความยินยอมโดยชัดแจ้งของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
>
> (4) เป็นการจำเป็นเพื่อการก่อตั้งสิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย การปฏิบัติตามหรือการใช้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย หรือการยกขึ้นต่อสู้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย
>
> (5) เป็นการจำเป็นในการปฏิบัติตามกฎหมายเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์เกี่ยวกับ
>
> (ก) เวชศาสตร์ป้องกันหรืออาชีวเวชศาสตร์ การประเมินความสามารถในการทำงานของลูกจ้าง การวินิจฉัยโรคทางการแพทย์ การให้บริการด้านสุขภาพหรือด้านสังคม การรักษาทางการแพทย์ การจัดการด้านสุขภาพ หรือระบบและการให้บริการด้านสังคมสงเคราะห์ ทั้งนี้ ในกรณีที่ไม่ใช่การปฏิบัติตามกฎหมายและข้อมูลส่วนบุคคลนั้นอยู่ในความรับผิดชอบของผู้ประกอบอาชีพหรือวิชาชีพหรือผู้มีหน้าที่รักษาข้อมูลส่วนบุคคลนั้นไว้เป็นความลับตามกฎหมาย ต้องเป็นการปฏิบัติตามสัญญาระหว่างเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลกับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์
>
> (ข) ประโยชน์สาธารณะด้านการสาธารณสุข เช่น การป้องกันด้านสุขภาพจากโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดที่อาจติดต่อหรือแพร่เข้ามาในราชอาณาจักร หรือการควบคุมมาตรฐานหรือคุณภาพของยา เวชภัณฑ์ หรือเครื่องมือแพทย์ ซึ่งได้จัดให้มีมาตรการที่เหมาะสมและเจาะจงเพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลโดยเฉพาะการรักษาความลับของข้อมูลส่วนบุคคลตามหน้าที่หรือตามจริยธรรมแห่งวิชาชีพ
>
> (ค) การคุ้มครองแรงงาน การประกันสังคม หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลของผู้มีสิทธิตามกฎหมาย การคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ หรือการคุ้มครองทางสังคม ซึ่งการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลเป็นสิ่งจำเป็นในการปฏิบัติตามสิทธิหรือหน้าที่ของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลหรือเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล โดยได้จัดให้มีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานและประโยชน์ของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
>
> (ง) การศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ หรือสถิติ หรือประโยชน์สาธารณะอื่น ทั้งนี้ ต้องกระทำเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าวเพียงเท่าที่จำเป็นเท่านั้น และได้จัดให้มีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานและประโยชน์ของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล ตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด
>
> (จ) ประโยชน์สาธารณะที่สำคัญ โดยได้จัดให้มีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานและประโยชน์ของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
>
> ข้อมูลชีวภาพตามวรรคหนึ่งให้หมายถึงข้อมูลส่วนบุคคลที่เกิดจากการใช้เทคนิคหรือเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการนำลักษณะเด่นทางกายภาพหรือทางพฤติกรรมของบุคคลมาใช้ทำให้สามารถยืนยันตัวตนของบุคคลนั้นที่ไม่เหมือนกับบุคคลอื่นได้ เช่น ข้อมูลภาพจำลองใบหน้า ข้อมูลจำลองม่านตา หรือข้อมูลจำลองลายนิ้วมือ
>
> ในกรณีที่เป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับประวัติอาชญากรรมต้องกระทำภายใต้การควบคุมของหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย หรือได้จัดให้มีมาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการประกาศกำหนด

## สรุป

มาตรานี้คือ **หลักการห้ามเก็บข้อมูลอ่อนไหว** เป็นกฎเข้มกว่าข้อมูลทั่วไปตาม [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) โดยห้ามเก็บข้อมูลอ่อนไหวเกี่ยวกับเชื้อชาติ ศาสนา การเมือง สุขภาพ พันธุกรรม ฯลฯ โดยไม่ได้รับ **ความยินยอมโดยชัดแจ้ง** (เข้มกว่าความยินยอมทั่วไป) — เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น 5 ข้อในมาตรานี้

## องค์ประกอบสำคัญ

- **ประเภทของข้อมูลอ่อนไหว** ที่ระบุชัดในมาตรา:
  1. เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์
  2. ความคิดเห็นทางการเมือง
  3. ความเชื่อในลัทธิ ศาสนา หรือปรัชญา
  4. พฤติกรรมทางเพศ
  5. ประวัติอาชญากรรม
  6. ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ
  7. ข้อมูลสหภาพแรงงาน
  8. ข้อมูลพันธุกรรม
  9. ข้อมูลชีวภาพ (เช่น ใบหน้า ม่านตา ลายนิ้วมือ)
  10. ข้อมูลอื่นใดที่คณะกรรมการประกาศกำหนด
- **มาตรฐานความยินยอม:** ต้อง **"ชัดแจ้ง"** — เข้มกว่าความยินยอมทั่วไป
- **5 ข้อยกเว้นที่อนุญาตเก็บโดยไม่ต้องขอความยินยอมโดยชัดแจ้ง:**
  1. ป้องกันอันตรายต่อชีวิต/ร่างกาย/สุขภาพ เมื่อเจ้าของให้ความยินยอมไม่ได้
  2. กิจกรรมขององค์กรไม่แสวงหากำไรเกี่ยวกับศาสนา/การเมือง/สหภาพ
  3. ข้อมูลที่เจ้าของเปิดเผยต่อสาธารณะโดยชัดแจ้ง
  4. การก่อตั้ง/ใช้/ต่อสู้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย
  5. การปฏิบัติตามกฎหมายในด้านการแพทย์/สาธารณสุข/แรงงาน/วิจัย/ประโยชน์สาธารณะ
- **กรณีพิเศษ ประวัติอาชญากรรม:** ต้องอยู่ใต้การควบคุมของหน่วยงานที่มีอำนาจ หรือมีมาตรการตามที่คณะกรรมการกำหนด

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md) — มาตราทั่วไปสำหรับข้อมูลทั่วไป (มาตรานี้เป็น **กฎเฉพาะเรื่อง** ของข้อมูลอ่อนไหว ใช้แทนเมื่อเป็นข้อมูลอ่อนไหว)

## หมายเหตุ

- **เทียบ GDPR Article 9:** มาตรานี้สอดคล้องกับ "ข้อมูลประเภทพิเศษ" ใน GDPR
  - **PDPA กว้างกว่า GDPR:** PDPA ระบุ "ประวัติอาชญากรรม" ในมาตรานี้ ขณะที่ GDPR แยกเป็น Article 10 ต่างหาก
  - **PDPA ระบุ "ความพิการ"** ขณะที่ GDPR ไม่ระบุชัด
- **ความยินยอมโดยชัดแจ้ง vs ทั่วไป:** ความแตกต่างอยู่ที่ "รูปแบบของการให้ความยินยอม" — ชัดแจ้งต้อง:
  - แยกออกจากความยินยอมทั่วไป (ไม่รวมกับเรื่องอื่น)
  - ระบุประเภทข้อมูลและวัตถุประสงค์ชัดเจน
  - มีหลักฐานที่ตรวจสอบได้
- **กรณีธุรกิจขนาดเล็กต้องระวัง:**
  - ภาพถ่ายจับใบหน้า → ข้อมูลชีวภาพ → ต้องขอความยินยอมโดยชัดแจ้ง
  - แบบสมัครงานถามสุขภาพ/ศาสนา → ข้อมูลอ่อนไหว
  - ข้อมูลสมาชิกสหภาพแรงงาน → ข้อมูลอ่อนไหว
- **ภาพจำลองใบหน้า (การรู้จำใบหน้า):** ตัวบทยืนยันชัดเจนว่าเป็น "ข้อมูลชีวภาพ" — กระทบการใช้งานปัญญาประดิษฐ์และกล้องวงจรปิดมาก


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 24](https://link.pdpalawbase.com/section/24.md)
- [ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/data-controller.md)
- [เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/data-subject.md)
- [ข้อมูลอ่อนไหว](https://link.pdpalawbase.com/concept/sensitive-data.md)
- [ความยินยอมโดยชัดแจ้ง](https://link.pdpalawbase.com/concept/explicit-consent.md)
- [ฐานในการประมวลผล](https://link.pdpalawbase.com/concept/lawful-basis.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/