---
title: มาตรา 38
type: section
slug: section-38
section_number: 38
section_number_thai: ๓๘
chapter: หมวด-3-สิทธิของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
tags: [พรบ, หมวด-3]
references:
  - section-5
  - section-26
  - section-37
  - section-41
related_concepts:
  - ผู้ควบคุมข้อมูล
  - ผู้ประมวลผลข้อมูล
  - ตัวแทนของผู้ควบคุม
  - กิจการขนาดเล็ก
keywords: []
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-10
reviewed_by: null
schema_version: 0.4
---

# มาตรา 38

## ตัวบท

> มาตรา 38 บทบัญญัติเกี่ยวกับการแต่งตั้งตัวแทนตาม[มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md) (5) มิให้นำมาใช้บังคับแก่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล ดังต่อไปนี้
>
> (1) ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด
>
> (2) ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งประกอบอาชีพหรือธุรกิจในการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่ไม่มีลักษณะตาม[มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) และไม่มีข้อมูลส่วนบุคคลเป็นจำนวนมากตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนดตาม[มาตรา 41](https://link.pdpalawbase.com/section/41.md) (2)
>
> ในกรณีที่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลตาม[มาตรา 5](https://link.pdpalawbase.com/section/5.md) วรรคสอง มีผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ให้นำความใน[มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md) (5) และความในวรรคหนึ่ง มาใช้บังคับแก่ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลนั้นโดยอนุโลม

## สรุป

มาตรานี้กำหนด **ข้อยกเว้นการแต่งตั้งตัวแทน** ตาม [มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md) (5) — ไม่ต้องแต่งตั้งตัวแทนใน 2 กรณี: (1) หน่วยงานของรัฐที่คณะกรรมการประกาศกำหนด และ (2) กิจการเล็กที่ไม่เก็บข้อมูลอ่อนไหวและไม่เก็บข้อมูลจำนวนมาก ส่วนผู้ประมวลผลของผู้ควบคุมต่างประเทศก็ต้องแต่งตั้งตัวแทนเช่นกัน (ใช้บังคับโดยอนุโลม)

## องค์ประกอบสำคัญ

- **2 กรณีที่ยกเว้นไม่ต้องแต่งตั้งตัวแทน (วรรค 1):**
  - **(1) หน่วยงานของรัฐ** ตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด
  - **(2) กิจการเล็ก** ที่มี 2 องค์ประกอบ:
    - **ไม่เก็บข้อมูลอ่อนไหว** ตาม [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md)
    - **ไม่เก็บข้อมูลจำนวนมาก** ตามที่คณะกรรมการประกาศตาม [มาตรา 41](https://link.pdpalawbase.com/section/41.md) (2)
- **ผู้ประมวลผลของผู้ควบคุมต่างประเทศ (วรรค 2):**
  - กรณี: ผู้ควบคุมตาม [มาตรา 5](https://link.pdpalawbase.com/section/5.md) วรรคสอง (ผู้ควบคุมต่างประเทศที่กฎหมายไทยบังคับถึง) มี**ผู้ประมวลผล**
  - ผู้ประมวลผลก็ต้องแต่งตั้งตัวแทนตาม [มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md) (5) **โดยอนุโลม**
  - ข้อยกเว้น (1) (2) ของมาตรานี้ก็ใช้กับผู้ประมวลผลโดยอนุโลม

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 5](https://link.pdpalawbase.com/section/5.md) — ขอบเขตการบังคับใช้ — วรรคสองคือกรณีผู้ควบคุมต่างประเทศที่กฎหมายไทยบังคับถึง อันเป็นต้นทางของหน้าที่แต่งตั้งตัวแทน
- [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) — ฐานเก็บข้อมูลอ่อนไหว — กิจการที่เก็บข้อมูลตาม [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md) ไม่ได้รับยกเว้น (ต้องแต่งตั้งตัวแทน)
- [มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md) — หน้าที่ผู้ควบคุม — มาตรานี้ระงับการบังคับใช้ของ (5)
- [มาตรา 41](https://link.pdpalawbase.com/section/41.md) — DPO — (2) อ้างถึงเกณฑ์ "ข้อมูลจำนวนมาก" ที่คณะกรรมการประกาศกำหนด

## หมายเหตุ

- **เทียบ GDPR:** สอดคล้องกับ Article 27(2) — ข้อยกเว้นการแต่งตั้งตัวแทน
- **เกณฑ์ "กิจการเล็ก":** ต้องครบทั้ง 2 องค์ประกอบ — ไม่เก็บข้อมูลอ่อนไหว **และ** ไม่เก็บข้อมูลจำนวนมาก; กิจการเล็กที่เก็บข้อมูลอ่อนไหว (เช่น คลินิกแพทย์) **ยังคงต้อง**แต่งตั้งตัวแทน
- **"จำนวนมาก" ตาม [มาตรา 41](https://link.pdpalawbase.com/section/41.md) (2):** เกณฑ์เดียวกับการต้องมี DPO — กำหนดโดยประกาศคณะกรรมการ ไม่ใช่ตัวเลขในกฎหมายโดยตรง
- **ความสมเหตุสมผล:** ตัวแทนเป็นภาระของ (1) ต้นทุนการดำเนินงาน (ต้องอยู่ในไทย) และ (2) เกราะรับผิดสำหรับเจ้าของข้อมูล — กิจการเล็กที่ความเสี่ยงต่ำได้รับยกเว้นเพื่อลดภาระ
- **ผู้ประมวลผลก็ต้องแต่งตั้งตัวแทน:** วรรค 2 อุดช่องว่าง — ห้ามดำเนินงานผ่านผู้ประมวลผลต่างประเทศโดยไม่มีจุดติดต่อในไทย
- **"โดยอนุโลม":** ปรับใช้บทบัญญัติในบริบทใหม่โดยปรับถ้อยคำเท่าที่จำเป็น — เช่น "ผู้ควบคุม" → "ผู้ประมวลผล"
- **ข้อยกเว้นไม่กระทบหน้าที่อื่น:** ผู้ควบคุมที่ได้รับยกเว้นการแต่งตั้งตัวแทนตามมาตรานี้ **ยังต้องปฏิบัติตามหน้าที่อื่น**ทุกข้อใน [มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md) (1)-(4)


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 5](https://link.pdpalawbase.com/section/5.md)
- [มาตรา 26](https://link.pdpalawbase.com/section/26.md)
- [มาตรา 37](https://link.pdpalawbase.com/section/37.md)
- [มาตรา 41](https://link.pdpalawbase.com/section/41.md)
- [ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/data-controller.md)
- [ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/data-processor.md)
- [ตัวแทนของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/controller-representative.md)
- [กิจการขนาดเล็ก](https://link.pdpalawbase.com/concept/small-enterprise.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/