---
title: มาตรา 59
type: section
slug: section-59
section_number: 59
section_number_thai: ๕๙
chapter: หมวด-4-สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
tags: [พรบ, หมวด-4]
references:
  - section-58
  - section-62
related_concepts:
  - ลักษณะต้องห้าม
  - เลขาธิการ
  - การล้มละลาย
  - การเมือง
  - การทุจริตต่อหน้าที่
keywords:
  - ลักษณะต้องห้าม
  - เลขาธิการ
  - ล้มละลาย
  - คนไร้ความสามารถ
  - จำคุก
  - ข้าราชการการเมือง
  - พรรคการเมือง
  - ส่วนได้เสีย
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-10
reviewed_by: null
schema_version: 0.4
---

# มาตรา 59

## ตัวบท

> มาตรา 59 ผู้มีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ ต้องห้ามมิให้เป็นเลขาธิการ
>
> (1) เป็นบุคคลล้มละลายหรือเคยเป็นบุคคลล้มละลายทุจริต
>
> (2) เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ
>
> (3) เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกไม่ว่าจะได้รับโทษจำคุกจริงหรือไม่ เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
>
> (4) เป็นข้าราชการ พนักงาน หรือลูกจ้าง ของส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจหรือหน่วยงานอื่นของรัฐหรือของราชการส่วนท้องถิ่น
>
> (5) เป็นหรือเคยเป็นข้าราชการการเมือง ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง สมาชิกสภาท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่น เว้นแต่จะได้พ้นจากตำแหน่งมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี
>
> (6) เป็นหรือเคยเป็นกรรมการหรือผู้ดำรงตำแหน่งอื่นในพรรคการเมืองหรือเจ้าหน้าที่ของพรรคการเมือง เว้นแต่จะได้พ้นจากตำแหน่งมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี
>
> (7) เคยถูกไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการ หรือออกจากงานจากหน่วยงานที่เคยปฏิบัติหน้าที่ เพราะทุจริตต่อหน้าที่หรือประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง หรือเคยถูกถอดถอนจากตำแหน่ง
>
> (8) เคยถูกให้ออกเพราะไม่ผ่านการประเมินผลการปฏิบัติงานตาม[มาตรา 62](https://link.pdpalawbase.com/section/62.md) (4)
>
> (9) เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกิจการที่เกี่ยวข้องกับสำนักงานไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม

## สรุป

มาตรานี้กำหนด **9 ลักษณะต้องห้าม** ของเลขาธิการ — ผู้สมัครต้อง**ไม่มี**ลักษณะใดเลย จึงจะมีสิทธิเข้ารับการแต่งตั้งตาม [มาตรา 57](https://link.pdpalawbase.com/section/57.md) ครอบคลุม: ความสามารถทางกฎหมาย (ล้มละลาย/ไร้ความสามารถ/เคยต้องโทษ), ความซ้อนตำแหน่ง (ข้าราชการประจำ/การเมือง/พรรคการเมือง), ประวัติด่างพร้อย (ถูกไล่ออก/ถูกถอดถอน/ไม่ผ่านประเมิน), และผลประโยชน์ทับซ้อน (มีส่วนได้เสียในกิจการที่เกี่ยวข้องกับสำนักงาน)

## องค์ประกอบสำคัญ

- **กลุ่ม A — ความสามารถทางกฎหมายและประวัติอาญา:**
  - **(1) ล้มละลาย:** เป็นบุคคลล้มละลาย**ในปัจจุบัน** หรือ**เคย**ล้มละลายทุจริต (ถ้าเคยล้มละลาย "ปกติ" ที่พ้นแล้วไม่ใช่ทุจริต ไม่ห้าม)
  - **(2) ไร้ความสามารถ/เสมือนไร้ความสามารถ:** บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
  - **(3) ต้องคำพิพากษาจำคุก:**
    - **คำพิพากษาถึงที่สุด** (ไม่ใช่ระหว่างอุทธรณ์/ฎีกา)
    - ห้ามแม้ไม่ได้รับโทษจริง (รอลงอาญา = ห้าม)
    - **ข้อยกเว้น:** ความผิดโดยประมาท + ความผิดลหุโทษ
- **กลุ่ม B — ความซ้อนตำแหน่ง:**
  - **(4) ข้าราชการ/พนักงาน/ลูกจ้างปัจจุบัน** ของรัฐ — ต้องลาออกจากตำแหน่งราชการก่อน (ดู [มาตรา 66](https://link.pdpalawbase.com/section/66.md) วรรคหนึ่ง สำหรับกลไกการยืมตัวชั่วคราวที่ต่างกัน)
  - **(5) นักการเมือง:** **เป็น** หรือ **เคยเป็น** (ภายใน 1 ปี) ข้าราชการการเมือง / สส / สว / สมาชิกสภาท้องถิ่น / ผู้บริหารท้องถิ่น
  - **(6) สมาชิก/เจ้าหน้าที่พรรคการเมือง:** **เป็น** หรือ **เคยเป็น** (ภายใน 1 ปี) — เพื่อรักษาความเป็นกลางทางการเมือง
- **กลุ่ม C — ประวัติด่างพร้อย:**
  - **(7) ถูกไล่ออก/ปลดออก/ถูกถอดถอน:** เพราะทุจริตต่อหน้าที่หรือประพฤติชั่วร้ายแรง — ใช้ได้ตลอดชีวิต (ไม่มีระยะเวลาฟื้นฟู)
  - **(8) ไม่ผ่านการประเมิน:** เคยถูกให้ออกตาม [มาตรา 62](https://link.pdpalawbase.com/section/62.md) (4) (ฐานเดียวกับเลขาธิการที่อยู่ในตำแหน่ง)
- **กลุ่ม D — ผลประโยชน์ทับซ้อน:**
  - **(9) ส่วนได้เสีย:** ในกิจการที่เกี่ยวข้องกับสำนักงาน — **ทางตรง** (เป็นเจ้าของกิจการที่อยู่ภายใต้การกำกับ) หรือ **ทางอ้อม** (มีคู่สมรส/บุตร/หุ้น)

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 58](https://link.pdpalawbase.com/section/58.md) — คุณสมบัติเลขาธิการ — มาตรานี้คู่กัน (คุณสมบัติเชิงบวก vs ลักษณะต้องห้าม)
- [มาตรา 62](https://link.pdpalawbase.com/section/62.md) — การพ้นจากตำแหน่งของเลขาธิการ — (4) เป็นฐานของ ม.59 (8)

## หมายเหตุ

- **ความเชื่อมโยงกับ [มาตรา 58](https://link.pdpalawbase.com/section/58.md):** ผู้สมัครต้องผ่านทั้ง [มาตรา 58](https://link.pdpalawbase.com/section/58.md) (มี 3 คุณสมบัติเชิงบวก) **และไม่มี** 9 ลักษณะต้องห้ามใน [มาตรา 59](https://link.pdpalawbase.com/section/59.md) นี้
- **ความเชื่อมโยงกับ [มาตรา 62](https://link.pdpalawbase.com/section/62.md):** ลักษณะต้องห้ามใน [มาตรา 59](https://link.pdpalawbase.com/section/59.md) เป็นฐานให้พ้นจากตำแหน่งระหว่างดำรงตำแหน่งด้วย — [มาตรา 62](https://link.pdpalawbase.com/section/62.md) (3) ระบุว่าหากเลขาธิการที่ดำรงตำแหน่งอยู่ "ขาดคุณสมบัติตาม [มาตรา 58](https://link.pdpalawbase.com/section/58.md) หรือมีลักษณะต้องห้ามตาม [มาตรา 59](https://link.pdpalawbase.com/section/59.md)" ให้พ้นจากตำแหน่ง
- **(3) คำพิพากษาจำคุก — ขอบเขต:**
  - ครอบคลุม**ทุกฐานความผิดอาญา** ที่ต้องโทษจำคุก (ลักทรัพย์ ฉ้อโกง เมาแล้วขับที่ถึงโทษจำคุก ฯลฯ)
  - ข้อยกเว้น **"โดยประมาท"** เช่น ขับรถโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย — ไม่ห้าม (เพราะไม่มีเจตนาทุจริต)
  - ข้อยกเว้น **"ลหุโทษ"** = โทษเล็กน้อย เช่น ส่งเสียงดังรบกวน ทิ้งขยะ — ไม่ห้าม
- **(4) vs (5):** (4) ห้าม**ปัจจุบัน**ของข้าราชการ — ผู้สมัครที่เคยเป็นข้าราชการประจำที่ลาออกแล้วไม่ห้าม; (5) ห้าม**ทั้งปัจจุบันและเคยเป็น 1 ปี**ของนักการเมือง — เข้มงวดกว่า เพราะการเมืองมีความเสี่ยงต่อความเป็นกลางมากกว่า
- **(6) ผู้สนับสนุนพรรค vs สมาชิกพรรค:** เน้นที่ "**กรรมการหรือผู้ดำรงตำแหน่งอื่น**" + "**เจ้าหน้าที่ของพรรคการเมือง**" — ดังนั้น สมาชิกพรรคทั่วไปที่ไม่ได้ดำรงตำแหน่งใดในพรรค **ไม่ต้องห้าม** (ตัวบทแคบกว่าที่อาจคิด)
- **(7) "ทุจริตต่อหน้าที่" vs "ประพฤติชั่วร้ายแรง":** 2 ฐานต่างกัน
  - **ทุจริตต่อหน้าที่** = ใช้อำนาจหน้าที่หาประโยชน์ส่วนตัว
  - **ประพฤติชั่วร้ายแรง** = พฤติกรรมที่กระทบต่อภาพลักษณ์ของหน่วยงาน เช่น ล่วงละเมิดทางเพศ ทำร้ายผู้อื่น
- **(9) ส่วนได้เสีย — ขอบเขตกว้าง:**
  - "**กิจการที่เกี่ยวข้องกับสำนักงาน**" หมายถึงกิจการที่อยู่ภายใต้การกำกับของ พรบ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (ผู้ควบคุมข้อมูล/ผู้ประมวลผลข้อมูล)
  - **ทางตรง** = เป็นกรรมการ/ผู้ถือหุ้น/ที่ปรึกษาของบริษัทที่อยู่ภายใต้การกำกับ
  - **ทางอ้อม** = ครอบครัวใกล้ชิด (บิดา-มารดา-คู่สมรส-บุตร) มีส่วนได้เสียในลักษณะข้างต้น
  - แทบทุกบริษัทขนาดใหญ่ในไทยเป็นผู้ควบคุมข้อมูลตาม พรบ. — เลขาธิการที่จะรับตำแหน่งจึงต้อง**สละผลประโยชน์** ในธุรกิจที่ตนถือหุ้นใหญ่ก่อน


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 58](https://link.pdpalawbase.com/section/58.md)
- [มาตรา 62](https://link.pdpalawbase.com/section/62.md)
- [เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล](https://link.pdpalawbase.com/concept/secretary-general.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/