---
title: มาตรา 72
type: section
slug: section-72
section_number: 72
section_number_thai: ๗๒
chapter: หมวด-5-การร้องเรียน
tags: [พรบ, หมวด-5]
references:
  - section-71
  - section-73
  - section-74
related_concepts:
  - หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ
  - การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท
  - การตรวจสอบ
keywords:
  - หน้าที่และอำนาจ
  - พิจารณาเรื่องร้องเรียน
  - ตรวจสอบ
  - ไกล่เกลี่ย
  - มอบหมาย
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-10
reviewed_by: null
schema_version: 0.4
---

# มาตรา 72

## ตัวบท

> มาตรา 72 คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญมีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้
>
> (1) พิจารณาเรื่องร้องเรียนตามพระราชบัญญัตินี้
>
> (2) ตรวจสอบการกระทำใด ๆ ของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล หรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล รวมทั้งลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลหรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล เกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคลที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
>
> (3) ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล
>
> (4) ปฏิบัติการอื่นใดตามที่พระราชบัญญัตินี้กำหนดให้เป็นหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญหรือตามที่คณะกรรมการมอบหมาย

## สรุป

มาตรานี้กำหนด **หน้าที่และอำนาจ 4 ประการ** ของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ ([มาตรา 71](https://link.pdpalawbase.com/section/71.md)) ได้แก่ (1) **พิจารณาเรื่องร้องเรียน**; (2) **ตรวจสอบการกระทำ**ของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล รวมทั้งลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง; (3) **ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท**; (4) **ปฏิบัติการอื่น**ตามที่ พ.ร.บ. กำหนดหรือคณะกรรมการมอบหมาย — เป็นโครงสร้างกึ่งตุลาการที่รวมการพิจารณา การสืบสวน และการระงับข้อพิพาทไว้ในองค์กรเดียว

## องค์ประกอบสำคัญ

- **(1) พิจารณาเรื่องร้องเรียน:**
  - กระบวนการพิจารณารายละเอียดอยู่ใน [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md)
  - เกณฑ์การรับเรื่อง/ไม่รับเรื่อง อยู่ใน [มาตรา 73](https://link.pdpalawbase.com/section/73.md) วรรค 2 (ระเบียบที่คณะกรรมการประกาศกำหนด)
- **(2) ตรวจสอบการกระทำ:**
  - **บุคคลที่ถูกตรวจสอบได้:**
    - ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล
    - ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล
    - **ลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล** — ขยายขอบเขตการตรวจสอบไปถึงระดับบุคลากร
  - **เกณฑ์:** การกระทำที่**ก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล**
  - อำนาจสั่งให้ส่งเอกสาร/ชี้แจง อยู่ใน [มาตรา 75](https://link.pdpalawbase.com/section/75.md)
- **(3) ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท:**
  - กลไกระงับข้อพิพาททางเลือกในกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคล
  - กระบวนการอยู่ใน [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 3 — ใช้ก่อนออกคำสั่ง
  - ลดภาระคดีในศาลและระงับข้อพิพาทอย่างรวดเร็ว
- **(4) ปฏิบัติการอื่น:**
  - **2 แหล่งที่มา:**
    - ตามที่ พ.ร.บ. นี้กำหนดให้เป็นหน้าที่และอำนาจ — เช่น สั่งโทษทางปกครอง ([มาตรา 90](https://link.pdpalawbase.com/section/90.md))
    - ตามที่คณะกรรมการ ([มาตรา 8](https://link.pdpalawbase.com/section/8.md)) มอบหมาย — รับงานจากคณะกรรมการชุดใหญ่
  - บทเปิดที่ให้ความยืดหยุ่นในการเพิ่มภารกิจ

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 71](https://link.pdpalawbase.com/section/71.md) — โครงสร้างคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ — ที่มาขององค์กรที่ใช้อำนาจตามมาตรานี้
- [มาตรา 73](https://link.pdpalawbase.com/section/73.md) — สิทธิร้องเรียน + ระเบียบการรับเรื่อง — ทำงานร่วมกับ (1)
- [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) — กระบวนการพิจารณาคำร้องเรียน — ขยาย (1) + (3)
- [มาตรา 75](https://link.pdpalawbase.com/section/75.md) — อำนาจสั่งให้ส่งเอกสาร/ชี้แจง — เครื่องมือสนับสนุน (2)
- [มาตรา 90](https://link.pdpalawbase.com/section/90.md) — อำนาจสั่งโทษทางปกครอง — กรณีของ (4) ที่กำหนดไว้ใน พ.ร.บ.

## หมายเหตุ

- **บทบาท 4 มิติของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ:**
  - **มิติตุลาการ (1):** พิจารณาคำร้องเรียน — เหมือนผู้พิพากษาในเรื่องเล็ก
  - **มิติสืบสวน (2):** ตรวจสอบ — เหมือนพนักงานสอบสวน
  - **มิติคนกลาง (3):** ไกล่เกลี่ย — เหมือนผู้ประนีประนอม
  - **มิติบริหาร (4):** รับงานมอบหมาย — เหมือนหน่วยปฏิบัติการ
- **ขอบเขตการตรวจสอบ — ทำไมต้องรวมลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง:**
  - ในทางปฏิบัติ ผู้ก่อความเสียหายมักเป็น**บุคลากรระดับปฏิบัติ** (เช่น พนักงานที่ขายข้อมูล, ผู้รับจ้างที่ทำข้อมูลรั่ว)
  - ถ้าตรวจสอบเฉพาะนิติบุคคล จะ**พลาดผู้กระทำผิดที่แท้จริง**
  - ขยายขอบเขตทำให้สามารถสืบหาความจริงได้ครบ
- **เปรียบเทียบ "ตรวจสอบ" (2) vs "พิจารณา" (1):**
  - **พิจารณา (1):** เริ่มจาก**คำร้องเรียน** — รอให้มีผู้ร้องก่อน
  - **ตรวจสอบ (2):** สามารถเริ่มได้**โดยไม่มีคำร้องเรียน** — เชิงรุกตามที่ทราบเหตุ
- **ไกล่เกลี่ย (3) — ขั้นตอนใน [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md):**
  - คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญพิจารณาว่าเรื่อง**อาจไกล่เกลี่ยได้** + **คู่กรณีประสงค์**ไกล่เกลี่ย
  - ถ้าไกล่เกลี่ยสำเร็จ → ระงับข้อพิพาท
  - ถ้าไม่สำเร็จ → ออกคำสั่งบังคับ ([มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 3)
- **ความสัมพันธ์กับคณะกรรมการ ([มาตรา 8](https://link.pdpalawbase.com/section/8.md)):**
  - คณะกรรมการ = นโยบายและกำหนดเกณฑ์ ([มาตรา 16](https://link.pdpalawbase.com/section/16.md))
  - คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ = ใช้บังคับเป็นรายกรณี
  - การมอบหมายตาม (4) เป็นกลไกให้คณะกรรมการเสริมงานเฉพาะเรื่องได้


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 71](https://link.pdpalawbase.com/section/71.md)
- [มาตรา 73](https://link.pdpalawbase.com/section/73.md)
- [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/