---
title: มาตรา 73
type: section
slug: section-73
section_number: 73
section_number_thai: ๗๓
chapter: หมวด-5-การร้องเรียน
tags: [พรบ, หมวด-5]
references:
  - section-30
  - section-72
  - section-74
related_concepts:
  - สิทธิร้องเรียน
  - ระเบียบการรับเรื่องร้องเรียน
  - การไม่ซ้ำซ้อนกับกฎหมายอื่น
keywords:
  - สิทธิร้องเรียน
  - ผู้ควบคุมข้อมูล
  - ผู้ประมวลผลข้อมูล
  - ลูกจ้าง
  - ผู้รับจ้าง
  - ระเบียบประกาศกำหนด
  - ผู้มีอำนาจตามกฎหมายอื่น
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-10
reviewed_by: null
schema_version: 0.4
---

# มาตรา 73

## ตัวบท

> มาตรา 73 เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลมีสิทธิร้องเรียนในกรณีที่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล หรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล รวมทั้งลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลหรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติหรือประกาศที่ออกตามพระราชบัญญัตินี้
>
> การยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติเรื่อง การพิจารณา และระยะเวลาในการพิจารณาคำร้องเรียน ให้เป็นไปตามระเบียบที่คณะกรรมการประกาศกำหนดโดยคำนึงถึงการกำหนดให้ไม่รับเรื่องร้องเรียนหรือยุติเรื่องในกรณีที่มีผู้มีอำนาจพิจารณาในเรื่องนั้นอยู่แล้วตามกฎหมายอื่นด้วย

## สรุป

มาตรานี้ให้**สิทธิแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล**ในการ**ร้องเรียน**กรณีที่ผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล รวมทั้งลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง ฝ่าฝืน พ.ร.บ. หรือประกาศ — รายละเอียดกระบวนการ (การยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติ การพิจารณา และระยะเวลา) **ปล่อยให้คณะกรรมการประกาศกำหนด** โดยต้องคำนึงถึงหลัก**ไม่ซ้ำซ้อน** — ไม่รับเรื่องที่มีผู้มีอำนาจพิจารณาตามกฎหมายอื่นอยู่แล้ว

## องค์ประกอบสำคัญ

- **วรรค 1 — สิทธิร้องเรียน:**
  - **ผู้มีสิทธิ:** เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
  - **ผู้ถูกร้องเรียน:**
    - ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล
    - ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล
    - **ลูกจ้างหรือผู้รับจ้าง**ของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล
  - **เหตุที่ร้องเรียนได้:** ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม
    - **พ.ร.บ. นี้** — บทบัญญัติทั้งหมด
    - **ประกาศที่ออกตาม พ.ร.บ. นี้** — เช่น ประกาศของคณะกรรมการ
- **วรรค 2 — ระเบียบที่คณะกรรมการประกาศกำหนด (5 หัวข้อ):**
  1. **การยื่นคำร้องเรียน** — รูปแบบ ช่องทาง เอกสารประกอบ
  2. **การไม่รับเรื่อง** — เกณฑ์ที่ไม่รับพิจารณา
  3. **การยุติเรื่อง** — เหตุผลที่ยุติเรื่องระหว่างทาง
  4. **การพิจารณา** — ขั้นตอนการพิจารณา
  5. **ระยะเวลาในการพิจารณา** — กำหนดเวลาที่ต้องพิจารณาเสร็จ
- **เงื่อนไขพิเศษ — กลไกไม่ซ้ำซ้อน:**
  - ระเบียบต้อง**คำนึง**ถึงการ**ไม่รับเรื่อง / ยุติเรื่อง** ในกรณีที่
    - มีผู้มีอำนาจพิจารณาในเรื่องนั้นอยู่แล้วตามกฎหมายอื่น

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 30](https://link.pdpalawbase.com/section/30.md) — สิทธิเข้าถึงข้อมูล — สิทธิอื่นของเจ้าของข้อมูลที่อาจเชื่อมโยงกับการร้องเรียน
- [มาตรา 72](https://link.pdpalawbase.com/section/72.md) — หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ — (1) พิจารณาเรื่องร้องเรียนตามมาตรานี้
- [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) — กระบวนการพิจารณาคำร้องเรียน — ใช้ระเบียบที่ออกตามมาตรานี้

## หมายเหตุ

- **เหตุที่กฎหมายไม่กำหนดกระบวนการในตัวบท แต่ปล่อยให้ประกาศกำหนด:**
  - กระบวนการต้องการ**รายละเอียด**มาก (แบบฟอร์ม ช่องทาง ฯลฯ) — ไม่เหมาะกับ พ.ร.บ.
  - การประกาศกำหนดยืดหยุ่น สามารถปรับตามประสบการณ์ใช้งานจริง
  - ให้คณะกรรมการ ([มาตรา 8](https://link.pdpalawbase.com/section/8.md)) เป็นผู้พิจารณาตามความเหมาะสม
- **กลไก "ไม่ซ้ำซ้อน" — ตัวอย่างผู้มีอำนาจตามกฎหมายอื่น:**
  - **ธปท. (ธนาคารแห่งประเทศไทย)** — กรณีข้อมูลของลูกค้าธนาคาร
  - **กสทช.** — กรณีข้อมูลของผู้ใช้บริการโทรคมนาคม
  - **ก.ล.ต.** — กรณีข้อมูลในตลาดทุน
  - **คปภ.** — กรณีข้อมูลในธุรกิจประกัน
  - **กระทรวงสาธารณสุข** — กรณีข้อมูลของผู้ป่วย
  - **กกต.** — กรณีข้อมูลในการเลือกตั้ง
  - **ผู้ตรวจการแผ่นดิน** — กรณีหน่วยงานรัฐละเมิด
- **เปรียบเทียบกับสิทธิอื่นในหมวด 3:**
  - [มาตรา 30](https://link.pdpalawbase.com/section/30.md)-[มาตรา 36](https://link.pdpalawbase.com/section/36.md) เป็นสิทธิที่**ใช้กับผู้ควบคุมข้อมูลโดยตรง** (สิทธิเรียกร้อง)
  - [มาตรา 73](https://link.pdpalawbase.com/section/73.md) เป็นสิทธิที่**ใช้กับองค์กรกำกับ** (สิทธิร้องเรียน) — เป็น**ทางเลือกสุดท้าย**เมื่อสิทธิอื่นไม่ได้รับการตอบสนอง
- **บุคคลอื่นนอกเหนือเจ้าของข้อมูล:**
  - ตัวบทระบุเฉพาะ "เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล" — บุคคลอื่น (เช่น คู่กรณี ผู้พบเห็น) **ไม่มีสิทธิร้องเรียน**โดยตรง
  - แต่บุคคลอื่นสามารถ**แจ้งเหตุ**ให้คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญทราบ ซึ่งคณะกรรมการอาจใช้อำนาจ**ตรวจสอบ**ตาม [มาตรา 72](https://link.pdpalawbase.com/section/72.md) (2) ได้
- **ลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง — เหตุที่ร้องเรียนเป็นรายบุคคลได้:**
  - ผู้ควบคุมข้อมูลอาจไม่รู้/ไม่ได้สั่งการ — แต่ลูกจ้างกระทำผิดเอง
  - การเปิดทางให้ร้องเรียนถึงตัวบุคคลทำให้สามารถลงโทษเฉพาะผู้กระทำได้
  - สอดคล้องกับ [มาตรา 77](https://link.pdpalawbase.com/section/77.md) (ความรับผิดทางแพ่งของผู้ควบคุม) ที่ผู้ควบคุมยังต้องรับผิดในฐานะนายจ้างด้วย


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 30](https://link.pdpalawbase.com/section/30.md)
- [มาตรา 72](https://link.pdpalawbase.com/section/72.md)
- [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/