---
title: มาตรา 81
type: section
slug: section-81
section_number: 81
section_number_thai: ๘๑
chapter: หมวด-7-บทกำหนดโทษ
tags: [พรบ, หมวด-7, ส่วนที่-1-โทษอาญา]
references:
  - section-79
  - section-80
related_concepts:
  - ความผิดของนิติบุคคล
  - ความรับผิดของกรรมการ
  - ความรับผิดของผู้จัดการ
  - การละเว้นการกระทำ
keywords:
  - นิติบุคคล
  - กรรมการ
  - ผู้จัดการ
  - ผู้รับผิดชอบในการดำเนินงาน
  - การสั่งการ
  - การกระทำ
  - ละเว้นไม่สั่งการ
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-10
reviewed_by: null
schema_version: 0.4
---

# มาตรา 81

## ตัวบท

> มาตรา 81 ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดตามพระราชบัญญัตินี้เป็นนิติบุคคล ถ้าการกระทำความผิดของนิติบุคคลนั้นเกิดจากการสั่งการหรือการกระทำของกรรมการหรือผู้จัดการ หรือบุคคลใดซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลนั้น หรือในกรณีที่บุคคลดังกล่าวมีหน้าที่ต้องสั่งการหรือกระทำการและละเว้นไม่สั่งการหรือไม่กระทำการจนเป็นเหตุให้นิติบุคคลนั้นกระทำความผิด ผู้นั้นต้องรับโทษตามที่บัญญัติไว้สำหรับความผิดนั้น ๆ ด้วย

## สรุป

มาตรานี้กำหนดให้**กรรมการ ผู้จัดการ หรือผู้รับผิดชอบในการดำเนินงาน**ของนิติบุคคล**ต้องรับโทษ**ตาม พ.ร.บ. นี้**ด้วย**ในกรณีที่นิติบุคคลกระทำความผิด ครอบคลุม **2 ลักษณะ**: (1) **การสั่งการหรือการกระทำ** ที่นำไปสู่ความผิด; (2) **การละเว้น**ไม่สั่งการ/ไม่กระทำการที่ตน**มีหน้าที่**ต้องทำ — เป็นกลไกที่ทำให้**ผู้บริหารระดับสูง**ของนิติบุคคลรับผิดทางอาญาเช่นเดียวกับนิติบุคคล

## องค์ประกอบสำคัญ

- **เงื่อนไขเปิดมาตรา:**
  - **ผู้กระทำความผิดเป็นนิติบุคคล** — บริษัท/มูลนิธิ/หน่วยงานของรัฐ/ฯลฯ
  - **ความผิดตาม พ.ร.บ. นี้** — ครอบคลุมโทษอาญาทั้งหมดในส่วนที่ 1
- **บุคคลที่อาจรับโทษด้วย 3 ประเภท:**
  - **กรรมการ** — สมาชิกคณะกรรมการบริษัท
  - **ผู้จัดการ** — ผู้บริหารระดับสูง
  - **บุคคลใดซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงาน**ของนิติบุคคล — ขอบเขตเปิด
- **2 ลักษณะการกระทำที่นำไปสู่ความรับผิด:**
  - **(1) การสั่งการหรือการกระทำ:**
    - **เชิงรุก** — สั่ง/กระทำให้นิติบุคคลกระทำความผิด
  - **(2) การละเว้น:**
    - **เชิงละเว้น** — มีหน้าที่ต้องสั่งการ/กระทำ แต่**ละเว้น**
    - **เป็นเหตุ**ให้นิติบุคคลกระทำความผิด
- **ผลทางกฎหมาย:**
  - บุคคลดังกล่าว**ต้องรับโทษ**ตามที่บัญญัติสำหรับความผิดนั้น ๆ **ด้วย**
  - ความรับผิดของบุคคล + ความรับผิดของนิติบุคคล**คู่ขนาน**

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 79](https://link.pdpalawbase.com/section/79.md) — โทษอาญาสำหรับผู้ควบคุมที่ฝ่าฝืน [มาตรา 27](https://link.pdpalawbase.com/section/27.md)/[มาตรา 28](https://link.pdpalawbase.com/section/28.md) เกี่ยวกับข้อมูลอ่อนไหว — ถ้าผู้ควบคุมเป็นนิติบุคคล มาตรานี้ใช้
- [มาตรา 80](https://link.pdpalawbase.com/section/80.md) — โทษอาญาสำหรับผู้ล่วงรู้ข้อมูลตามหน้าที่ พ.ร.บ. แล้วเปิดเผย — ถ้าผู้กระทำเป็นนิติบุคคล มาตรานี้ใช้

## หมายเหตุ

- **เหตุที่ต้องมีบทลงโทษกรรมการ/ผู้จัดการ:**
  - นิติบุคคลเป็น**สมมติบุคคล** — ไม่สามารถจำคุกได้
  - การลงโทษ**ปรับนิติบุคคล**อย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะป้องปราม
  - การ**ระบุตัวบุคคลที่รับผิดชอบ**ทำให้บทลงโทษมีน้ำหนัก
- **เปรียบเทียบกับ ป.อาญา ม.84 (แห่งบทลงโทษการกระทำของลูกจ้าง):**
  - **ป.อาญา ม.84:** ผู้ใช้ให้ผู้อื่นกระทำความผิด → รับโทษเสมือนเป็นตัวการ
  - **มาตรานี้:** ลักษณะเฉพาะของความรับผิดของผู้บริหารนิติบุคคล — ครอบคลุมทั้งการกระทำและการละเว้น
- **เปรียบเทียบกับกฎหมายไทยอื่นที่มีบทลงโทษคู่ขนานทำนองนี้:**
  - **พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ม.16:** ลักษณะเดียวกัน
  - **พ.ร.บ. คุ้มครองผู้บริโภค ม.59:** ลักษณะเดียวกัน
  - **พ.ร.บ. หลักทรัพย์ ม.300:** ครอบคลุมกรรมการบริษัทจดทะเบียน
- **"ผู้รับผิดชอบในการดำเนินงาน" — ขอบเขต:**
  - **ไม่จำกัดเฉพาะตำแหน่งทางการ** — ไม่ใช่ "กรรมการ" หรือ "ผู้จัดการ" เท่านั้น
  - ครอบคลุม**บุคคลที่มีอำนาจตัดสินใจในการดำเนินงาน** — เช่น ผู้บริหารฝ่ายการเงิน ผู้บริหารฝ่ายปฏิบัติการ ผู้บริหารฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศ
  - **DPO** ([มาตรา 41](https://link.pdpalawbase.com/section/41.md)) อาจเข้าข่ายถ้าเป็นผู้รับผิดชอบในการดำเนินงานเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูล
- **การละเว้น — เกณฑ์การพิจารณา:**
  - **ต้องมีหน้าที่ต้องสั่งการ/กระทำการ** — เช่น
    - กรรมการมีหน้าที่กำกับดูแลการปฏิบัติตาม พ.ร.บ.
    - DPO มีหน้าที่ตรวจสอบและให้คำแนะนำตาม [มาตรา 42](https://link.pdpalawbase.com/section/42.md)
  - **ละเว้น**ไม่ทำหน้าที่ — เช่น ไม่ตั้ง DPO, ไม่ทำ DPIA, ไม่จัดทำ ROPA
  - **เป็นเหตุ**ให้นิติบุคคลกระทำความผิด
- **ภาระการพิสูจน์:**
  - **อัยการ/โจทก์:** พิสูจน์
    - การกระทำความผิดของนิติบุคคล
    - การสั่งการ/กระทำ/ละเว้นของบุคคลที่อ้างว่ารับผิด
    - ความสัมพันธ์เชิงเหตุผล
  - **บุคคลผู้ถูกกล่าวหา:** อาจอ้างว่า
    - ไม่ได้สั่งการ/กระทำ/ละเว้น
    - ไม่มีหน้าที่ตามที่อ้าง
- **กรณีคณะกรรมการมีมติเป็นกลุ่ม:**
  - **กรรมการที่ลงคะแนนเห็นชอบ** — อาจเข้าข่ายมาตรานี้
  - **กรรมการที่คัดค้านและบันทึกในรายงานการประชุม** — อาจอ้างว่าไม่ได้ "สั่งการ"
  - หลักการนี้สอดคล้องกับ ป.พ.พ. ม.1170 (ความรับผิดของกรรมการบริษัท)


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 79](https://link.pdpalawbase.com/section/79.md)
- [มาตรา 80](https://link.pdpalawbase.com/section/80.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/