---
title: มาตรา 90
type: section
slug: section-90
section_number: 90
section_number_thai: ๙๐
chapter: หมวด-7-บทกำหนดโทษ
tags: [พรบ, หมวด-7, ส่วนที่-2-โทษทางปกครอง]
references:
  - section-71
  - section-74
  - section-82
  - section-83
  - section-84
  - section-85
  - section-86
  - section-87
  - section-88
  - section-89
related_concepts:
  - อำนาจสั่งลงโทษทางปกครอง
  - การตักเตือน
  - การบังคับทางปกครอง
  - ศาลปกครอง
keywords:
  - คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ
  - ปรับทางปกครอง
  - ตักเตือน
  - แก้ไข
  - ความร้ายแรง
  - ขนาดกิจการ
  - บังคับทางปกครอง
  - ฟ้องศาลปกครอง
  - ยึดอายัด
  - ขายทอดตลาด
ingested_by: claude-opus-4.7-chat
ingested_at: 2026-05-10
reviewed_by: null
schema_version: 0.4
---

# มาตรา 90

## ตัวบท

> มาตรา 90 คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญมีอำนาจสั่งลงโทษปรับทางปกครองตามที่กำหนดไว้ในส่วนนี้ ทั้งนี้ ในกรณีที่เห็นสมควรคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญจะสั่งให้แก้ไขหรือตักเตือนก่อนก็ได้
>
> ในการพิจารณาออกคำสั่งลงโทษปรับทางปกครอง ให้คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญคำนึงถึงความร้ายแรงแห่งพฤติกรรมที่กระทำผิด ขนาดกิจการของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลหรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล หรือพฤติการณ์ต่าง ๆ ประกอบด้วย ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำหนด
>
> ในกรณีที่ผู้ถูกลงโทษปรับทางปกครองไม่ยอมชำระค่าปรับทางปกครอง ให้นำบทบัญญัติเกี่ยวกับการบังคับทางปกครองตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองมาใช้บังคับโดยอนุโลม และในกรณีที่ไม่มีเจ้าหน้าที่ดำเนินการบังคับตามคำสั่ง หรือมีแต่ไม่สามารถดำเนินการบังคับทางปกครองได้ ให้คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญมีอำนาจฟ้องคดีต่อศาลปกครองเพื่อบังคับชำระค่าปรับ ในการนี้ ถ้าศาลปกครองเห็นว่าคำสั่งให้ชำระค่าปรับนั้นชอบด้วยกฎหมาย ให้ศาลปกครองมีอำนาจพิจารณาพิพากษา และบังคับให้มีการยึดหรืออายัดทรัพย์สินขายทอดตลาดเพื่อชำระค่าปรับได้
>
> คำสั่งลงโทษปรับทางปกครองและคำสั่งในการบังคับทางปกครอง ให้นำความในมาตรา 74 วรรคหก มาใช้บังคับโดยอนุโลม และให้นำความในมาตรา 74 วรรคสี่ มาใช้บังคับกับการบังคับทางปกครองตามวรรคสามโดยอนุโลม

## สรุป

มาตรานี้ปิดส่วนที่ 2 (โทษทางปกครอง) ด้วยการกำหนด**กลไกการสั่งและบังคับโทษทางปกครอง**: (1) **คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญสั่งลงโทษ** ตาม [มาตรา 82](https://link.pdpalawbase.com/section/82.md)-[มาตรา 89](https://link.pdpalawbase.com/section/89.md) — อาจ**สั่งแก้ไข/ตักเตือน**ก่อนก็ได้; (2) **เกณฑ์การพิจารณา** = ความร้ายแรง + ขนาดกิจการ + พฤติการณ์อื่น; (3) **บังคับทางปกครอง** ผ่านกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง — กรณีไม่ชำระ คณะกรรมการ**ฟ้องศาลปกครอง**ได้; (4) **อนุโลม** [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 4 และ 6 — ประธานลงนาม + ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด

## องค์ประกอบสำคัญ

- **วรรค 1 — อำนาจสั่งลงโทษ:**
  - **ผู้มีอำนาจ:** คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ ([มาตรา 71](https://link.pdpalawbase.com/section/71.md))
  - **ขอบเขต:** สั่งลงโทษปรับทางปกครองตามที่กำหนดในส่วนที่ 2 ของหมวด 7 ([มาตรา 82](https://link.pdpalawbase.com/section/82.md) ถึง [มาตรา 89](https://link.pdpalawbase.com/section/89.md))
  - **ทางเลือก:** อาจ**สั่งให้แก้ไข**หรือ**ตักเตือน**ก่อนก็ได้ — ก่อนปรับ
- **วรรค 2 — เกณฑ์การพิจารณา:**
  - **ความร้ายแรงแห่งพฤติกรรมที่กระทำผิด**
  - **ขนาดกิจการ**ของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล
  - **พฤติการณ์อื่น ๆ**
  - **ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการ ([มาตรา 8](https://link.pdpalawbase.com/section/8.md)) กำหนด**
- **วรรค 3 — การบังคับทางปกครอง:**
  - **กรณี:** ผู้ถูกลงโทษไม่ยอมชำระค่าปรับ
  - **กลไก:** ใช้บทบัญญัติตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง**โดยอนุโลม**
  - **กรณีพิเศษ:** ไม่มีเจ้าหน้าที่ดำเนินการ หรือมีแต่ไม่สามารถ
    - คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ**ฟ้องศาลปกครอง**ได้
    - ศาลปกครองพิจารณา → ถ้าคำสั่งชอบด้วยกฎหมาย → ศาล**ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด**ทรัพย์สิน
- **วรรค 4 — การอนุโลม:**
  - คำสั่งลงโทษ + คำสั่งบังคับ → ใช้ [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 6 อนุโลม (ประธานคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญลงนาม)
  - การบังคับทางปกครองตามวรรค 3 → ใช้ [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 4 อนุโลม (ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด)

## มาตราที่อ้างอิง

- [มาตรา 71](https://link.pdpalawbase.com/section/71.md) — โครงสร้างคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ — ผู้มีอำนาจตามมาตรานี้
- [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) — กระบวนการพิจารณาคำร้องเรียน — วรรค 4 (บังคับทางปกครอง) + วรรค 6 (ประธานลงนาม) อนุโลม
- [มาตรา 82](https://link.pdpalawbase.com/section/82.md) ถึง [มาตรา 89](https://link.pdpalawbase.com/section/89.md) — บทลงโทษทางปกครองทั้ง 8 มาตรา — มาตรานี้บังคับใช้

## หมายเหตุ

- **3 ระดับการตอบสนองของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ:**
  ```
  ระดับ 1: ตักเตือน — เตือนให้ปฏิบัติ ไม่มีโทษ
       ↓
  ระดับ 2: สั่งให้แก้ไข — ภายในเวลาที่กำหนด
       ↓
  ระดับ 3: ปรับทางปกครอง — ตาม [[มาตรา-82]]-[[มาตรา-89]]
       ↓ ถ้าไม่ชำระ
  ระดับ 4: บังคับทางปกครอง — ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด
       ↓ ถ้าไม่มีเจ้าหน้าที่ดำเนินการ
  ระดับ 5: ฟ้องศาลปกครอง — ศาลตัดสิน + บังคับยึด/อายัด
  ```
- **เหตุที่ให้คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ "สั่งให้แก้ไขหรือตักเตือนก่อนก็ได้":**
  - ส่งเสริม**การปฏิบัติตามแบบสมัครใจ**
  - ลด**ภาระคดี**ในระบบ
  - ช่วยให้ผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล**เรียนรู้และปรับตัว** — ไม่ลงโทษเป็นด่านแรก
  - แต่**เป็นทางเลือก** — ไม่ใช่หน้าที่ — กรณีร้ายแรงสามารถปรับได้ทันที
- **เกณฑ์ "ขนาดกิจการ" — สำคัญในเชิงปฏิบัติ:**
  - กิจการขนาดเล็ก (เช่น คลินิกเดี่ยว วิสาหกิจขนาดย่อม) → โทษเต็มเพดานอาจทำให้ล้มละลาย
  - กิจการขนาดใหญ่ (เช่น ธนาคาร, ค้าปลีก) → โทษเต็มเพดานอาจไม่เพียงพอที่จะป้องปราม
  - หลักการ**สัดส่วน**ของโทษ
- **เปรียบเทียบกับ GDPR Art. 83 (2):**
  - **GDPR:** มีรายการ 11 ปัจจัยที่ต้องพิจารณา — ละเอียดมาก
  - **มาตรานี้:** 3 ปัจจัย + พฤติการณ์อื่น — ยืดหยุ่น แต่อาจให้ดุลพินิจมากกว่า
  - หลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำหนด → อาจขยายปัจจัยเพิ่มเติมได้
- **กลไกการฟ้องศาลปกครอง — เปรียบเทียบกับ [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md):**
  - **[มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) (เรื่องร้องเรียน):** คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ**สั่งยึด/อายัด/ขายทอดตลาดเอง** — ไม่ผ่านศาล
  - **มาตรานี้ (โทษปกครอง):** ก่อนอื่นใช้กลไกบังคับทางปกครอง — กรณีไม่ได้ผล**ฟ้องศาลปกครอง**
  - 2 มาตราเสริมกัน — [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) = เร็วกว่า แต่จำกัดเฉพาะคำสั่งให้แก้ไข/ห้ามกระทำ; มาตรานี้ = ช้ากว่า แต่ทรัพย์สินอาจเพียงพอที่จะชำระค่าปรับ
- **ความเป็นที่สุดของคำสั่ง — ข้อพิจารณา:**
  - คำสั่งของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญตาม [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) = **เป็นที่สุด**ในชั้นปกครอง
  - คำสั่งลงโทษทางปกครองตามมาตรานี้ — ตัวบทไม่ระบุชัดว่าเป็นที่สุด → อาจอุทธรณ์ได้ในชั้นปกครอง
  - ทั้ง 2 คำสั่งสามารถ**ฟ้องศาลปกครอง**ได้ — เป็นกลไกควบคุมโดยศาล
- **การอนุโลม [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 4:**
  - [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 4 = ใช้บทบัญญัติเกี่ยวกับการบังคับทางปกครองโดยอนุโลม + คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญสั่งยึด/อายัด/ขายทอดตลาด
  - มาตรานี้นำมาใช้ — ทำให้คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญสามารถ**ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด**ในการบังคับชำระค่าปรับได้
- **การอนุโลม [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 6:**
  - [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md) วรรค 6 = ประธานคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญลงนามแทนคณะ
  - มาตรานี้นำมาใช้ — ทำให้คำสั่งลงโทษทางปกครองและคำสั่งบังคับใช้รูปแบบเดียวกัน
- **เปรียบเทียบกับโทษทางอาญาในส่วนที่ 1:**
  - **โทษอาญา ([มาตรา 79](https://link.pdpalawbase.com/section/79.md)-[มาตรา 81](https://link.pdpalawbase.com/section/81.md)):** ผ่าน**ศาลยุติธรรม** — กระบวนการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
  - **โทษทางปกครอง (มาตรานี้):** ผ่าน**คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ** — กระบวนการเร็วกว่า + **ศาลปกครอง**ทบทวนได้
- **กลไกการบังคับใช้ — สรุปครบวงจร:**
  - คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญสั่ง → ผู้ถูกลงโทษไม่ชำระ → ใช้ระบบบังคับทางปกครอง → ถ้าไม่ได้ → ฟ้องศาลปกครอง → ศาลบังคับยึด/อายัด/ขายทอดตลาด
  - กลไกนี้ครบถ้วน — ไม่มีช่องโหว่ที่ผู้กระทำผิดจะหลีกเลี่ยงโทษได้


---

## โนดที่เกี่ยวข้อง (knowledge graph)

- [มาตรา 71](https://link.pdpalawbase.com/section/71.md)
- [มาตรา 74](https://link.pdpalawbase.com/section/74.md)
- [มาตรา 82](https://link.pdpalawbase.com/section/82.md)
- [มาตรา 83](https://link.pdpalawbase.com/section/83.md)
- [มาตรา 84](https://link.pdpalawbase.com/section/84.md)
- [มาตรา 85](https://link.pdpalawbase.com/section/85.md)
- [มาตรา 86](https://link.pdpalawbase.com/section/86.md)
- [มาตรา 87](https://link.pdpalawbase.com/section/87.md)
- [มาตรา 88](https://link.pdpalawbase.com/section/88.md)
- [มาตรา 89](https://link.pdpalawbase.com/section/89.md)
- [การบังคับทางปกครอง](https://link.pdpalawbase.com/concept/administrative-enforcement.md)

ค้นทั้งคลัง: https://link.pdpalawbase.com/ask?q=<คำถาม> · สารบบทั้งหมด: https://link.pdpalawbase.com/